Podgórze: nadwiślańska dzielnica Krakowa i pamięć getta

Po drugiej stronie Wisły, naprzeciw Kazimierza, leży Podgórze — przez większą część swojej historii odrębne miasto, w czasie II wojny światowej teren krakowskiego getta, a dziś jedna z najbardziej charakterystycznych i twórczych dzielnic Krakowa. Warto poświęcić mu spokojne pół dnia na spacer, łącząc poważną refleksję nad przeszłością z widokami na rzekę, prehistorycznym kopcem i jednymi z najlepszych niezależnych kawiarni w Krakowie. Szerszy kontekst znajdziesz w naszym przewodniku po Krakowie oraz w artykule co robić w Krakowie.

Miasto z własną historią

Podgórze zostało założone w XVIII wieku jako wolne miasto królewskie na prawym brzegu Wisły i zachowało niezależność aż do włączenia do Krakowa w 1915 roku. Wciąż to widać w jego własnym rynku — Rynku Podgórskim, nad którym czuwa neogotycki kościół św. Józefa ze strzelistą wieżą, jedną z dominant prawego brzegu. Ulice wokół przypominają małe miasteczko wtopione w wielką metropolię.

Pamięć o wojnie

W 1941 roku niemieccy okupanci zamknęli krakowskich Żydów w otoczonym murem getcie w Podgórzu; stąd byli wywożeni do obozów. Pamięć o tamtych wydarzeniach przechowuje kilka miejsc:

• Plac Bohaterów Getta — miejsce deportacji, dziś wypełnione poruszającym pomnikiem z pustych brązowych krzeseł.
• Apteka pod Orłem — prowadzona przez lata getta przez Tadeusza Pankiewicza, jedynego nie-Żyda, który tam pozostał; dziś małe muzeum.
• Fragmenty muru getta oraz pobliska Fabryka Schindlera, opisana w naszym przewodniku po Fabryce Schindlera.

To miejsca pamięci — odwiedzaj je w ciszy i skupieniu, jakich wymagają.

Kopiec Krakusa i Kamieniołom Liban

Nad Podgórzem wznosi się Kopiec Krakusa, najstarszy z krakowskich kopców usypanych ludzką ręką, o niepewnym, prehistorycznym pochodzeniu, powiązany legendą z mitycznym założycielem miasta. Wejście na niego jest bezpłatne, przewiewne i nagradza jedną z najpiękniejszych panoram całego miasta. Poniżej leży zarośnięty Kamieniołom Liban — dziwne, klimatyczne zagłębienie z wojenną przeszłością, w którym dziś żyje mnóstwo dzikiej przyrody.

Współczesne Podgórze

Podgórze to dziś w równym stopniu żywe miasto, co pamięć o przeszłości. Z Kazimierzem łączy je zgrabna kładka ojca Bernatka, obwieszona zakochanymi kłódkami i ozdobiona rzeźbami akrobatów. Życie kulturalne dzielnicy opierają MOCAK, czyli Muzeum Sztuki Współczesnej, oraz Cricoteka, poświęcona awangardowemu twórcy teatralnemu Tadeuszowi Kantorowi, a nad rzeką i w bocznych uliczkach przybywa kawiarni, piekarni i małych restauracji.

Praktyczne wskazówki

• Dojazd. Przejdź pieszo kładką ojca Bernatka z Kazimierza albo przejedź tramwajem przez rzekę; dzielnicę najlepiej zwiedzać na piechotę.
• Koszty. Spacer, Rynek Podgórski, kopiec i miejsca pamięci są bezpłatne; do Apteki pod Orłem, MOCAK-u i Cricoteki obowiązują niewysokie bilety wstępu.
• Trasa spacerowa. Zacznij od Placu Bohaterów Getta i Apteki pod Orłem, wejdź na Kopiec Krakusa dla widoku, a potem zejdź na Rynek Podgórski i nad rzekę.
• Połącz z innymi miejscami. Podgórze świetnie łączy się z Kazimierzem po drugiej stronie kładki oraz z Fabryką Schindlera, by kontynuować opowieść o czasach wojny.

Najczęściej zadawane pytania