Oznaki zbliżającej się śmierci: na co zwracać uwagę

Ciało osoby w terminalnej fazie choroby często sygnalizuje zbliżający się koniec życia. Medonet opisuje 12 takich oznak: od narastającego osłabienia i senności, przez zmiany w oddychaniu, po zmiany skóry i wyglądu twarzy. Objawy te zwykle pojawiają się w ostatnich dniach lub godzinach życia, nie pozwalają jednak same w sobie określić momentu śmierci. Ich interpretacją powinien zająć się lekarz lub zespół opieki paliatywnej.

W skrócie

• Typowe oznaki to m.in. narastające osłabienie, senność, ograniczenie jedzenia i picia oraz zmiany w oddychaniu.
• Zestawy objawów bardziej typowe dla ostatnich dni lub godzin obejmują obniżenie świadomości, nieregularny oddech oraz sinienie lub marmurkowatość skóry.
• Pojedynczy objaw może mieć inne przyczyny, a dokładnego czasu zgonu nie da się ustalić wyłącznie na podstawie takiej listy.
• W razie pogorszenia stanu warto skontaktować się z lekarzem, hospicjum lub zespołem opieki paliatywnej.

Osłabienie, senność i ograniczenie kontaktu z otoczeniem

Jednym z pierwszych sygnałów jest narastające osłabienie i zmęczenie. Chory coraz więcej czasu przesypia, a jego kontakt z otoczeniem staje się mniejszy. Materiały medyczne wskazują także na możliwe problemy z komunikacją oraz zaburzenia świadomości, w tym splątanie lub niepokój.

• narastające osłabienie, zmęczenie i senność
• coraz dłuższe okresy snu
• ograniczony kontakt z otoczeniem
• trudności z komunikacją, splątanie lub niepokój

Jedzenie, picie i funkcje organizmu

Osoba w końcowej fazie choroby zwykle je i pije coraz mniej. Pojawiają się trudności w połykaniu, także leków, a ilość oddawanego moczu maleje. Mogą wystąpić również nietrzymanie moczu lub stolca.

Podobne zestawy objawów wymienia brytyjska organizacja Marie Curie, wskazując także na unieruchomienie w łóżku, potrzebę pomocy przy podstawowych czynnościach oraz stopniowe pogarszanie się stanu z godziny na godzinę lub z dnia na dzień.

Oddech, skóra i wygląd

Zmiana rytmu oddychania to jeden z najbardziej charakterystycznych sygnałów. Oddech może stać się płytszy i nieregularny, z dłuższymi przerwami. Często słychać także głośny, chrapliwy lub „mokry” oddech, związany z gromadzeniem się wydzieliny w drogach oddechowych.

Na skórze i kończynach mogą pojawić się ochłodzenie dłoni i stóp, bladość, sinienie albo marmurkowate przebarwienia. Zmienia się również wygląd twarzy: rysy mogą stać się bardziej wyostrzone, a mięśnie rozluźnione.

Dlaczego pojedynczy objaw nie wystarcza

Opisane zmiany mogą występować w końcowym okresie życia osób ciężko chorych, ale nie oznaczają automatycznie, że śmierć nastąpi w określonym czasie. Pojedynczy objaw, taki jak senność, brak apetytu, duszność czy zimne kończyny, może mieć także inne przyczyny.

Bardziej typowe dla ostatnich dni lub godzin są zestawy objawów: obniżenie świadomości, nieregularny oddech, głośne wydzieliny, sinienie lub marmurkowatość skóry oraz wyraźne ograniczenie przyjmowania płynów. Nawet wtedy dokładnego czasu zgonu nie da się ustalić wyłącznie na podstawie takiej listy.

Co mogą zrobić bliscy

Zmiany w oddychaniu i charakterystyczne odgłosy mogą być trudne do obserwowania. Nie muszą jednak oznaczać, że chory odczuwa duszność. Nie należy zmuszać chorego do jedzenia ani picia; sposób opieki powinien być dostosowany do jego stanu i zaleceń personelu medycznego.

W przypadku pogorszenia stanu warto skontaktować się z lekarzem, hospicjum lub zespołem opieki paliatywnej, którzy pomogą ocenić obserwowane objawy.

Najczęściej zadawane pytania

Najważniejsze fakty

• Opisane oznaki występują zwykle w końcowym okresie choroby, ale same nie określają momentu śmierci.
• Ich interpretacją powinien zająć się lekarz lub zespół opieki paliatywnej.
• W razie pogorszenia stanu warto skontaktować się z lekarzem, hospicjum lub zespołem opieki paliatywnej.

Na podstawie informacji: medonet.pl