Co dzieje się w mózgu osoby umierającej? Co pokazują badania

Pytanie o to, co dzieje się w głowie człowieka w ostatnich chwilach życia, od dawna budzi zainteresowanie zarówno bliskich, jak i naukowców. Publikacje popularnonaukowe przywołują wyniki badań, w których rejestrowano aktywność elektryczną mózgu także tuż przed śmiercią. Wyjaśniamy, co te obserwacje oznaczają, a czego nie da się z nich jeszcze wywnioskować.

W skrócie

• Proces umierania wiąże się z postępującym wygaszaniem funkcji organizmu, w tym z zanikiem odczuwania głodu i pragnienia.
• Świadomość umierania nie zawsze znika od razu i może towarzyszyć jej złość, frustracja, żal lub poczucie bezsilności.
• W badaniu obejmującym czterech pacjentów monitorowanych EEG u dwóch rejestrowano krótkie wyładowania fal beta i gamma po odłączeniu respiratora.
• Wyniki nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, czy pacjenci mieli świadome przeżycia, ani opisać, co każda umierająca osoba widzi lub czuje.

Zmiany w organizmie w czasie umierania

Osoba zbliżająca się do śmierci może doświadczać zmian zarówno fizjologicznych, jak i psychicznych. Wraz ze stopniowym wygaszaniem funkcji organizmu zanika odczuwanie głodu i pragnienia, a ciało coraz wyraźniej traci sprawność.

Według materiału Medonetu świadomość umierania nie zawsze znika natychmiast. Może jej towarzyszyć złość, frustracja i żal, a także poczucie bezsilności wobec procesu, którego nie da się odwrócić.

Co pokazały badania aktywności mózgu

Badania przywoływane w materiałach popularnonaukowych wskazują, że w ostatnich chwilach życia aktywność mózgu nie musi natychmiast całkowicie zaniknąć. Wyniki publikowano w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences.

W badaniu obejmującym czterech pacjentów monitorowanych za pomocą EEG u dwóch zaobserwowano krótkie, skoordynowane wyładowania fal beta i gamma po odłączeniu respiratora. Badacze wiązali to zjawisko z niedotlenieniem mózgu, jednocześnie podkreślali, że nie pozwala ono jednoznacznie ocenić, czy pacjenci mieli świadome przeżycia.

Pamięć, obrazy i doświadczenia umierania

Autorzy badania wskazywali na aktywność obszarów mózgu związanych m.in. z pamięcią i przetwarzaniem doświadczeń. Nie oznacza to jednak, że każda umierająca osoba przeżywa wspomnienia, obrazy czy inne doświadczenia znane z relacji osób po zatrzymaniu krążenia.

Zarejestrowana aktywność jest więc interesującym tropem badawczym, ale nie stanowi dowodu na konkretne treści przeżyć. Różnica między tym, co zostało zmierzone, a tym, co można z tego wnioskować, pozostaje kluczowa dla rzetelnej interpretacji wyników.

Co jest pewne, a co pozostaje hipotezą

Obecny stan wiedzy pozwala rozdzielić ustalenia od przypuszczeń. Pewne jest, że proces umierania obejmuje stopniowe zaburzenia pracy organizmu, w tym układu nerwowego. Potwierdzono także, że u części monitorowanych pacjentów rejestrowano aktywność elektryczną mózgu w okresie bezpośrednio poprzedzającym śmierć.

Hipotezą pozostaje natomiast związek określonych wzorców aktywności z konkretnymi przeżyciami psychicznymi. Nie ma podstaw, by jednoznacznie opisać, co każda umierająca osoba widzi lub czuje.

• Pewne: stopniowe zaburzenia pracy organizmu, w tym układu nerwowego.
• Pewne: aktywność elektryczna mózgu rejestrowana u części pacjentów tuż przed śmiercią.
• Prawdopodobne, ale nieudowodnione: związek niektórych wzorców aktywności z przeżyciami psychicznymi.
• Niepotwierdzone: jednoznaczny opis tego, co umierająca osoba przeżywa.

Najczęściej zadawane pytania

Najważniejsze fakty

• Umieranie wiąże się z postępującymi zaburzeniami pracy organizmu, w tym układu nerwowego.
• Badania wykazały aktywność elektryczną mózgu u części pacjentów tuż przed śmiercią, ale nie pozwalają jednoznacznie określić, czy mieli świadome przeżycia.
• Związki konkretnych wzorców aktywności z doświadczeniami psychicznymi pozostają hipotezą wymagającą dalszych badań.

Na podstawie informacji: medonet.pl