Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w Krakowie. Festiwal „Kultura na uchodźstwie” w Willi Decjusza

Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w Krakowie. W dniach 16–17 listopada 2026 roku Instytut Kultury Willa Decjusza zaprasza na festiwal „Kultura na uchodźstwie”, a jego wydarzeniem otwierającym będzie spotkanie z Alesiem Bialackim — białoruskim obrońcą praw człowieka i noblistą z 2022 roku. Tegoroczna edycja poświęcona jest w szczególności kulturze białoruskiej.

W skrócie

• Festiwal „Kultura na uchodźstwie” — 16–17 listopada 2026, Instytut Kultury Willa Decjusza w Krakowie.
• Wydarzenie otwierające: spotkanie z Alesiem Bialackim, laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, 16 listopada o godz. 18:00.
• Drugiego dnia spotkania autorskie, Strefa Wolnej Literatury, warsztaty białoruskiej wycinanki i koncert zespołu „Laleja”.
• Patronat honorowy: Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Prezydent Miasta Krakowa.

Sztuka w przestrzeni wolności

Festiwal „Kultura na uchodźstwie” od lat gromadzi w Willi Decjusza twórców, dla których sztuka pozostaje przestrzenią wolności, dialogu i budowania wspólnoty ponad granicami. Organizatorzy stawiają pytanie, które stoi przed każdym artystą zmuszonym do emigracji: jak w nowej rzeczywistości pielęgnować mowę ojczystą, zachować pamięć i kontynuować pracę twórczą. Tegoroczna edycja w szczególny sposób poświęcona jest bogactwu i tożsamości środowiska białoruskiego.

Gość główny: Aleś Bialacki

Najważniejszym punktem festiwalu będzie spotkanie z Alesiem Bialackim — wybitnym białoruskim obrońcą praw człowieka, założycielem Centrum Obrony Praw Człowieka „Viasna” oraz laureatem Pokojowej Nagrody Nobla z 2022 roku. W grudniu 2025 roku Bialacki wyszedł na wolność po latach spędzonych w białoruskim więzieniu, do którego trafił za swoją działalność. Rozmowę o znaczeniu kultury dla zachowania tożsamości na uchodźstwie poprowadzi Taciana Niadbaj z Białoruskiego PEN Clubu.

Spotkanie otwierające odbędzie się w poniedziałek 16 listopada — rejestracja uczestników od godz. 17:30, początek o godz. 18:00.

Drugi dzień: literatura, warsztaty i muzyka

Wtorek 17 listopada wypełni bogaty program literacki i artystyczny. W Sali Czartoryskiej zaplanowano serię spotkań autorskich:

• 13:00 — „Odyseja”: rozmowa z Lawonem Barszczeuskim, tłumaczem „Odysei” na język białoruski (prowadzenie: Andrej Chadanowicz).
• 14:00 — rozmowa z Uładzimirem Niaklajeuem, jednym z najważniejszych współczesnych poetów białoruskich i byłym kandydatem na prezydenta Białorusi (prowadzenie: Laurynas Vaičiūnas, KEW).
• 15:00 — „Ulica Szarlatanów”: prezentacja przekładów Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego z udziałem Andreja Chadanowicza, którego przekład „Murów” Jacka Kaczmarskiego stał się jednym z hymnów białoruskich protestów (prowadzenie: dr Jan Burnatowski).
• 16:00 — „Białoruś poza granicami: kultura, media i przyszłość społeczeństwa”: rozmowa z Aliną Kouszyk (prowadzenie: prof. Dominika Kasprowicz).
• 17:00 — „Psy Europy”: spotkanie z Alhierdem Bacharewiczem, laureatem Lipskiej Nagrody Książkowej 2025, którego powieść władze białoruskie uznały za „ekstremistyczną” i zakazaną (prowadzenie: Joanna Bernatowicz).

Od godz. 14:00 do 18:00 w Holu Głównym działać będzie Strefa Wolnej Literatury ze stoiskami niezależnych wydawnictw, m.in. Gutenberg Publisher, PEN Belarus, Kawiarni Nić, KEW i Księgarni Pod Globusem. W Sali Kominkowej (14:00–16:00) odbędą się warsztaty tradycyjnej białoruskiej wycinanki — sztuki wpisanej w 2023 roku na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.

Koncert zespołu „Laleja”

Zwieńczeniem festiwalu będzie koncert zespołu „Laleja”, który łączy tradycyjne motywy z nowoczesnymi brzmieniami i poetycką wrażliwością. Występ rozpocznie się o godz. 19:00 — uwaga, w zmienionej lokalizacji, w Strzelnicy na Woli.

Praktyczne informacje

Festiwal odbywa się w Instytucie Kultury Willa Decjusza przy ul. 28 lipca 1943 17a w Krakowie (koncert 17 listopada — w Strzelnicy na Woli). Udział wymaga rejestracji; szczegółowy program i zapisy dostępne są na stronie organizatora. Wydarzenie objęły patronatem honorowym Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Prezydent Miasta Krakowa, a partnerem jest Centrum Wielokulturowe w Krakowie.

Na podstawie informacji prasowej Instytutu Kultury Willa Decjusza: willadecjusza.pl