Pył a dwutlenek azotu. Kiedy Kraków uruchamia bezpłatną komunikację
Bezpłatna komunikacja miejska w Krakowie jest uruchamiana w związku z prognozowanym lub stwierdzonym wysokim stężeniem pyłu PM10, a nie każdym rodzajem zanieczyszczenia powietrza. Decyzja obowiązuje przez jedną dobę, od godz. 0.00 do 24.00. Przypadek z 20 stycznia pokazuje, jak działa ten mechanizm w praktyce.
W skrócie
- Bezpłatna komunikacja w Krakowie wiąże się z poziomem pyłu PM10, nie z dwutlenkiem azotu.
- Decyzja obowiązuje przez jedną dobę, od godz. 0.00 do 24.00, i dotyczy Krakowa oraz gmin objętych porozumieniem transportowym.
- Podstawą jest prognoza jakości powietrza dla kolejnej doby, dzielona na trzy przedziały ośmiogodzinne.
- 20 stycznia bezpłatne przejazdy uruchomiono, gdy średnie stężenie PM10 ze wszystkich stacji przekroczyło 150 µg/m³ około godz. 3.00.
Pył zawieszony i dwutlenek azotu to różne zanieczyszczenia
Pył zawieszony PM10 obejmuje drobne cząstki o średnicy do 10 mikrometrów, a PM2,5 cząstki do 2,5 mikrometra. Oba unoszą się w powietrzu i mogą przedostawać się do układu oddechowego. Ich stężenia mogą szybko rosnąć w okresach bezwietrznej pogody i przy inwersji temperatury.
Dwutlenek azotu (NO₂) jest gazem. W Krakowie jego głównym źródłem są spaliny z silników samochodowych, szczególnie wzdłuż ruchliwych ulic. Oba zanieczyszczenia mają odrębne źródła i są monitorowane osobno.
Ważne: Mechanizm bezpłatnych przejazdów w Krakowie odnosi się wyłącznie do poziomu pyłu PM10. Samo przekroczenie stężeń NO₂ nie uruchamia bezpłatnej komunikacji.
Na jakiej podstawie zapada decyzja
Zasady opierają się na prognozie jakości powietrza przygotowywanej dla kolejnej doby. Prognoza jest podzielona na trzy przedziały: godz. 0.00–8.00, 8.00–16.00 oraz 16.00–24.00.
Według przyjętych zasad bezpłatna komunikacja może zostać wprowadzona, gdy w dwóch dowolnych przedziałach ośmiogodzinnych spełnione są dwa warunki: stężenie PM10 przekroczy 100 µg/m³ oraz 150 µg/m³ na co najmniej 50 proc. powierzchni Krakowa. Podstawą jest więc zasięg i poziom prognozowanego zanieczyszczenia, a nie pojedynczy odczyt z jednej stacji.
- próg 100 µg/m³ PM10 na co najmniej 50 proc. powierzchni miasta
- próg 150 µg/m³ PM10 na co najmniej 50 proc. powierzchni miasta
- prognoza dzielona na przedziały 0.00–8.00, 8.00–16.00 i 16.00–24.00
Uwaga: Bezpłatne przejazdy obowiązują tylko w dniu, na który podjęto decyzję, do godz. 24.00. Nie oznacza to, że komunikacja jest bezpłatna za każdym razem, gdy pogarsza się jakość powietrza lub rośnie stężenie NO₂.
Co zmienia się dla pasażerów
Po uruchomieniu trybu bezpłatnego pasażerowie mogą korzystać bez opłat z Komunikacji Miejskiej w Krakowie. Rozwiązanie obejmuje również gminy, do których kursują linie objęte wspólną organizacją transportu publicznego.
Według informacji miejskich decyzja ma zachęcać mieszkańców do rezygnacji z samochodów w dni z wysokim poziomem pyłów.
Ważne: Bezpłatne przejazdy dotyczą Komunikacji Miejskiej w Krakowie oraz gmin objętych porozumieniem transportowym. Informacja o konkretnym dniu i godzinach jest ogłaszana na podstawie bieżącej prognozy.
Przypadek z 20 stycznia
Zgodnie z informacją miejską 20 stycznia w Krakowie uruchomiono bezpłatną komunikację z powodu wysokiego stężenia PM10 i PM2,5. W komunikacie wskazano przekroczenie średniego stężenia PM10 ze wszystkich krakowskich stacji pomiarowych. Około godz. 3.00 poziom ten przekroczył 150 µg/m³.
Bezpłatne przejazdy obowiązywały od rozpoczęcia pierwszych porannych kursów autobusów i tramwajów do godz. 24.00.
Co jest pewne, a co zależy od prognozy
Pewne jest, że bezpłatna komunikacja wiąże się z przekroczeniami dotyczącymi PM10, że obejmuje jedną dobę oraz że dotyczy Krakowa i gmin objętych odpowiednim porozumieniem. Pył zawieszony i NO₂ to różne zanieczyszczenia.
Zależą natomiast od prognozy i decyzji konkretny dzień obowiązywania przejazdów, godzina rozpoczęcia, jeśli decyzja jest ogłaszana w ciągu dnia, oraz faktyczny zasięg.
Najczęściej zadawane pytania
Mechanizm bezpłatnej komunikacji odnosi się do poziomu pyłu PM10. Dwutlenek azotu jest odrębnym zanieczyszczeniem, mającym głównie źródło w spalinach samochodowych, i jego przekroczenia nie uruchamiają bezpłatnych przejazdów.
Decyzja obowiązuje przez jedną dobę, od godz. 0.00 do 24.00. Obejmuje przejazdy Komunikacją Miejską w Krakowie oraz w gminach objętych porozumieniem transportowym.
Podstawą jest prognoza jakości powietrza na kolejną dobę, podzielona na trzy przedziały ośmiogodzinne. Istotny jest zasięg i poziom prognozowanego pyłu PM10, a nie pojedynczy odczyt z jednej stacji pomiarowej.
Najważniejsze fakty
- Bezpłatna komunikacja w Krakowie jest związana z poziomem pyłu PM10, a nie z każdym zanieczyszczeniem powietrza.
- Decyzja dotyczy jednej doby i obowiązuje do godz. 24.00.
- Zasady opierają się na prognozie i zasięgu przekroczeń na terenie miasta.
Na podstawie informacji: mpk.krakow.pl

