Dwutlenek azotu a Strefa Czystego Transportu w Krakowie
Dwutlenek azotu (NO₂) to jedno z głównych zanieczyszczeń związanych z ruchem drogowym. W Krakowie transport odpowiada za około 78 proc. emisji tego gazu. Strefa Czystego Transportu obowiązuje w mieście od 1 stycznia 2026 roku i ma ograniczać ten problem.
W skrócie
- SCT działa w Krakowie od 1 stycznia 2026 roku i obejmuje około 60 proc. powierzchni miasta, w przybliżeniu obszar wewnątrz IV obwodnicy.
- Zarząd Transportu Publicznego zmierzył stężenia NO₂ w 46 lokalizacjach; we wszystkich przekroczono zalecenie WHO wynoszące 10 µg/m³ średniorocznie.
- Transport samochodowy podnosi średnioroczne stężenie NO₂ w Krakowie średnio o około 16,41 µg/m³.
- Do strefy wjadą pojazdy spełniające określone normy Euro lub kryteria roku produkcji.
- Dla osób spoza Krakowa z pojazdami niespełniającymi wymogów przewidziano okres przejściowy od 1 stycznia 2026 do 31 grudnia 2028 roku, z możliwością wjazdu po uiszczeniu opłaty.
Skąd bierze się dwutlenek azotu
Dwutlenek azotu powstaje przede wszystkim podczas spalania paliw. W Krakowie największym źródłem jest ruch drogowy. Według danych przytoczonych w materiałach miejskich transport odpowiada za około 78 proc. emisji NO₂ w mieście.
Różne opracowania podają nieco odmienne wartości: w zestawieniach dotyczących całego obszaru udział transportu drogowego mieści się w przedziale 75–85 proc., a szczegółowa analiza dla Krakowa wskazała wynik około 77,96 proc. Najbardziej odczuwalny jest on wzdłuż ruchliwych ciągów komunikacyjnych.
Co pokazały pomiary
Zarząd Transportu Publicznego przeprowadził monitoring stężeń dwutlenku azotu w 46 lokalizacjach w Krakowie. Pomiary trwały od 20 października do 16 listopada 2025 roku.
We wszystkich badanych punktach stężenie NO₂ przekraczało wartość zalecaną przez Światową Organizację Zdrowia, wynoszącą 10 µg/m³ w ujęciu średniorocznym. Wyniki te stanowią, zgodnie z przekazem miasta, podstawę do wprowadzenia strefy.
Ile do zanieczyszczenia dokłada transport
Analizy wykorzystane przy przygotowaniu SCT wskazują, że transport samochodowy zwiększa średnioroczne stężenie dwutlenku azotu w Krakowie średnio o około 16,41 µg/m³.
Wpływ ten różni się w zależności od miejsca. Wzdłuż poszczególnych korytarzy transportowych wynosi od 0,31 do 24,26 µg/m³, co oznacza, że na najbardziej obciążonych trasach skala problemu jest znacznie większa.
Co zmienia Strefa Czystego Transportu
SCT obowiązuje w Krakowie od 1 stycznia 2026 roku. Obejmuje około 60 proc. powierzchni miasta, w przybliżeniu obszar wewnątrz IV obwodnicy. Wjazd do strefy zależy od tego, czy pojazd spełnia określone normy emisji spalin lub kryteria dotyczące roku produkcji.
Wymagania różnią się w zależności od rodzaju pojazdu i silnika, co pokazuje poniższe zestawienie.
| Rodzaj pojazdu | Silnik benzynowy | Silnik Diesla |
|---|---|---|
| Samochody osobowe i dostawcze | Co najmniej Euro 4 albo rocznik 2005 lub nowszy | Co najmniej Euro 6 albo rocznik 2014 lub nowszy |
| Pojazdy o masie powyżej 3,5 t | Co najmniej Euro 4 albo rocznik 2005 lub nowszy | Co najmniej Euro 6 albo rocznik 2012 lub nowszy |
Kogo dotyczą ograniczenia
Przepisy dotyczą kierowców poruszających się po obszarze SCT pojazdami, które nie spełniają wymaganych norm. Zasady obejmują zarówno mieszkańców Krakowa, jak i osoby przyjeżdżające do miasta spoza niego.
Dla części właścicieli pojazdów przewidziano zwolnienia. Dotyczy to między innymi pojazdów dowożących pacjentów do placówek medycznych znajdujących się w strefie, pod warunkiem wcześniejszego zgłoszenia pojazdu i wskazania placówki.
Okres przejściowy i opłaty
Dla osób spoza Krakowa, które korzystają z pojazdów niespełniających wymogów SCT i nie mają prawa do zwolnienia, przewidziano okres przejściowy trwający od 1 stycznia 2026 do 31 grudnia 2028 roku. W tym czasie możliwy jest wjazd do strefy po uiszczeniu opłaty.
W 2026 roku opłata za dwie godziny z rzędu pozwala poruszać się po SCT do końca danego dnia, czyli do godziny 23:59.
Ważne: Osoby spoza Krakowa z pojazdami niespełniającymi norm SCT mogą wjechać do strefy w okresie przejściowym po uiszczeniu opłaty. Opłata za dwie godziny z rzędu w 2026 roku obejmuje poruszanie się po SCT do końca danego dnia, do godz. 23:59.
Najczęściej zadawane pytania
SCT działa od 1 stycznia 2026 roku. Obejmuje około 60 proc. powierzchni miasta, w przybliżeniu obszar wewnątrz IV obwodnicy, a wjazd do strefy jest uzależniony od spełnienia norm Euro lub kryteriów roku produkcji pojazdu.
Dla osób spoza Krakowa, których pojazdy nie spełniają wymogów i które nie mają prawa do zwolnienia, przewidziano okres przejściowy od 1 stycznia 2026 do 31 grudnia 2028 roku. Wjazd w tym czasie jest możliwy po uiszczeniu opłaty.
Tak, dla części właścicieli pojazdów przewidziano zwolnienia. Dotyczy to między innymi pojazdów dowożących pacjentów do placówek medycznych w strefie, po wcześniejszym zgłoszeniu pojazdu i wskazaniu placówki.
Najważniejsze fakty
- Pomiary w 46 punktach Krakowa wykazały przekroczenia zalecenia WHO dla dwutlenku azotu we wszystkich lokalizacjach.
- Transport samochodowy ma główny udział w emisji NO₂ w mieście, a Strefa Czystego Transportu działa od 1 stycznia 2026 roku.
- Zasady wjazdu zależą od normy Euro i roku produkcji pojazdu, a okres przejściowy dla osób spoza Krakowa trwa do końca 2028 roku.
Na podstawie informacji: krakow.pl

